Wszyscy znamy piramidę potrzeb Abrahama Maslowa. Koncepcja Fredericka Herzberga jest zgoła odmienna. Herzberg uważał, że odczuwanie satysfakcji z pracy, że usunięcie przeszkód (czynników negatywnych) w pracy nie przekłada się na zadowolenie z jej wykonywania. Ważniejsze jest operowanie tzw. motywatorami, a podwyższanie satysfakcji musi być poprzedzone znajomością motywatorów.

Teoria – choć na pozór wydająca się słuszna – dość szybko poddana została krytyce przez wielu naukowców i badaczy. Weryfikacja założeń na drodze doświadczeń wykazała, że rezultaty o których wspomina Herzberg są niemożliwe do replikacji. Wyniki są odmienne, kiedy wykorzystany zostanie odmienny dobór pracowników. Stąd ograniczenie dwuczynnikowej teorii Herzberga do grupy pracowników umysłowych przez Murrella. Wciąż pojawiają się zarzuty dotycząca braku szczegółowych danych na temat rzetelności wywiadu wśród przebadanych osób. Pretensje miała nawet Valerie M. Bockman, jednak nie będziemy się tutaj wdawać w szczegóły – zainteresowanych odsyłam do artykułu The Herzberg Controversy z 1971 roku.

Różni pracownicy – różne odczucia

Obserwując pewne zjawiska szybko możemy znaleźć potwierdzenie swoich założeń. Z czasem jednak obserwacje Herzberga zostały zweryfikowane przez innych badaczy. W niektórych pracach wykazano, że to, co dla szefa jest drobną niedogodnością, dla księgowej jest mocno irytujące, a dla sprzątaczki – jest bardziej dotkliwe. Uzależniono zatem model Herzberga od pozycji zajmowanej w firmie.

– 4 prace prowadzą do wniosku, że czynniki wpływające na motywację pracowników daje się umieścić na jednym kontinuum a nie na dwóch, jak postuluje Herzberg.
– 3 badania potwierdzają podejście Herzberga na gruncie badań nad zdrowiem psychicznym.
– 3 badania ukazują rolę kultury pracy w odczuwaniu samej pracy jako motywatora. Pracownicy produkcyjni i wykonawczy (blue collar workers) w przeciwieństwie do specjalistów i osób zarządzających (white collar workers) w mniejszym stopniu odbierają pracę samą w sobie jako czynnik motywacyjny.

(źródło: https://moderator.edu.pl/fredericka-herzberga-koncepcja-dwoch-czynnikow )

Mimo tego, że koncepcja Herzberga wciąż nie doczekała się rzetelnej metaanalizy, używa się jej dziś w wielu badaniach empirycznych. Z pewnością warto ją rozpatrywać w kontekście potrzeb samorealizacji.